پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان توجه به مؤلفه‌های آموزش مسئولیت‌پذیری فردی و اجتماعی در کتابهای درسی تربیت‌بدنی هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای ایران بر اساس مدل مسئولیت‌پذیری شخصی و اجتماعی (TPSR) انجام شد.
این مطالعه توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر روش تحلیل محتوا بود. جامعه آماری شامل کلیه کتابهای عملی رشته تربیت‌بدنی در سال تحصیلی 1403–1404 و نمونه شامل چهار عنوان درسی پایه‌های دهم تا دوازدهم بود. واحد تحلیل، متن، فعالیت، جدول و تصویر آموزشی در نظر گرفته شد و داده‌ها بر اساس پنج مؤلفه مدل TPSR شامل احترام به حقوق و احساسات دیگران، مشارکت و تلاش، مسئولیت‌پذیری فردی، کمک به دیگران و رهبری، و انتقال به زندگی روزمره گردآوری گردید. روایی ابزار به تأیید خبرگان رسید و پایایی با ضریب توافق ویلیام اسکات (0.82) محاسبه شد.
نتایج نشان داد مؤلفه «مشارکت و تلاش» بیشترین و «انتقال به زندگی روزمره» کمترین بسامد را در محتوای کتاب‌ها دارد. همچنین تحلیل آنتروپی شانون بیانگر آن بود که بالاترین ضریب اهمیت به «احترام به حقوق و احساسات دیگران» (0.292) و پس از آن به‌ترتیب به «مشارکت و تلاش» (0.238)، «مسئولیت‌پذیری فردی» (0.187)، «کمک به دیگران و رهبری» (0.157) و «انتقال به زندگی روزمره» (0.126) اختصاص یافته است.
یافته‌ها ضرورت بازنگری در محتوای کتابهای تربیت‌بدنی را نشان می‌دهد تا مؤلفه‌های مسئولیت‌پذیری، به‌ویژه در پیوند با زندگی واقعی و مسئولیت‌های اجتماعی، تقویت شوند.
سمیعی، فرشته، جوادی پور، محمد، عبدی، حامد، رفیعی، محمدمهدی و باقری، عباس. (1405). شناسایی و تحلیل مؤلفه های مسئولیت پذیری فردی و اجتماعی در کتابهای درسی رشته تربیت‌بدنی هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای ایران بر مبنای مدل TPSR. (e5123). پژوهش در ورزش تربیتی، ()، e5123 https://doi.org/10.22089/res.2026.18760.2715
MLA
سمیعی، فرشته، جوادی پور، محمد، عبدی، حامد، رفیعی، محمدمهدی، و باقری، عباس. "شناسایی و تحلیل مؤلفه های مسئولیت پذیری فردی و اجتماعی در کتابهای درسی رشته تربیت‌بدنی هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای ایران بر مبنای مدل TPSR" .e5123 ، پژوهش در ورزش تربیتی، ، 1405، e5123. doi: 10.22089/res.2026.18760.2715
HARVARD
سمیعی، فرشته، جوادی پور، محمد، عبدی، حامد، رفیعی، محمدمهدی، و باقری، عباس. (1405). 'شناسایی و تحلیل مؤلفه های مسئولیت پذیری فردی و اجتماعی در کتابهای درسی رشته تربیت‌بدنی هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای ایران بر مبنای مدل TPSR'، پژوهش در ورزش تربیتی، (), e5123. doi: 10.22089/res.2026.18760.2715
CHICAGO
سمیعی، فرشته، جوادی پور، محمد، عبدی، حامد، رفیعی، محمدمهدی و باقری، عباس، "شناسایی و تحلیل مؤلفه های مسئولیت پذیری فردی و اجتماعی در کتابهای درسی رشته تربیت‌بدنی هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای ایران بر مبنای مدل TPSR." پژوهش در ورزش تربیتی، (1405): e5123, doi: 10.22089/res.2026.18760.2715
VANCOUVER
سمیعی فرشته، جوادی پور محمد، عبدی حامد، رفیعی محمدمهدی، باقری عباس. شناسایی و تحلیل مؤلفه های مسئولیت پذیری فردی و اجتماعی در کتابهای درسی رشته تربیت‌بدنی هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای ایران بر مبنای مدل TPSR. پژوهش در ورزش تربیتی. 1405;():e5123. doi: 10.22089/res.2026.18760.2715
